NICO HEMELAAR

schilderijen van landschappen


Landschap, de verte, de alles oplossende schemering, de stilte.
Nevels, soms een streep verdwijnend licht.
Vallende nacht.
De kleuren van donker.
Alles ademt, alles is buiten ons en tegelijkertijd in ons,
altijd, kijk maar…


Fascinerend zijn ze, de weidse landschappen van veenmoerassen en kustgebieden, slikken, schorren, het wad en alles wat buitendijks en nog niet beheerst en onder controle is.
Het kost moeite om vertrouwd te raken met die vlakke, ongrijpbare en voortdurend veranderlijke gebieden.
Immer de vraag naar houvast: waar veranker je je waarneming in zo veel uitgestrektheid, hoe geef je er betekenis aan?
Er zijn woorden voor: onverbiddelijk, leeg, eindeloos, onherbergzaam.
Het is lastig om vat te krijgen op landschappen die subtiele kleurverschillen vertonen, die door hun wijdte, hun omvang en hun openheid nergens mee te vergelijken zijn.
Ze roepen iets in herinnering dat moeilijk onder woorden valt te brengen, maar wat je onmiskenbaar ervaart en waarin voor mij een schilderkunstige uitdaging ligt.

Nico Hemelaar



Over landschap (1).

Een geschilderd landschappelijk beeld. Vlak, leeg en wijds.
Streng misschien of slechts eenvoudig.

Er is licht, lucht, een scherpe hoge horizon, er is iets vóór en het veronderstelt een onzichtbare beschouwer.
M’n romantische voorganger, de grote Caspar David Friedrich schilderde die beschouwer er nog wel in, ik laat hem weg.
Vervang hem door elke willekeurige kijker naar mijn werk.

Stel je voor dat je volkomen alleen bent, en alles om je heen is weg, geen steden, geen mensen, geen cultuur, dan is er altijd nog “landschap”.
Daar sta je dan in en kijkt er naar.
Jij en het andere, dat wat buiten je is.
Dan moet je toch sterk in je schoenen staan, niks troostends, comfortabels, of een thuisgevoel.
Integendeel dreiging, angstgevoelens, eenzaamheid.

Daarin ligt ergens wel iets van een verklaring, in mijn werk is niks gezelligs, leuk pittoresks, te vinden.
En het is maar de vraag of het begrip “mooi” relevant is……

nh
 

Over landschap (2).

Mijn schilderijen verwijzen naar een landschappelijke werkelijkheid.
Het waarnemen, gewaarworden, ervaren, ligt aan de basis.
Met gespitste zintuigen, alert.
Een actief kijken.
Er is veel te zien, horen, ruiken, voelen.

Het landschap is complex, geeft zich niet zo maar bloot.
Het zien van landschap is werk.
Landschap is niet stemmig, niet vrolijk, niet somber, het is gewoon wat het is.

Mijn schilderijen bevatten weinig of geen topografische elementen, geen mensen en zijn ook geen impressies of nabootsingen van een ergens in de werkelijkheid voorkomend landschap.

Het landschappelijke beeld gaat over ruimtelijkheid en licht, over horizon, oneindigheid en begrenzing en vooral ook over leegte en stilte.

Om voor mezelf te beschrijven wat er op het platte vlak gebeurt kom ik nog al eens terecht op analogieën met muziek.

Kleur en vormen staan t.o.v. elkaar als een soort akkoorden, de ruimte en sfeer als klanken.
Het gaat dus om specifieke klanken die paradoxaal ook weer een stilte oproepen.
Die stilte in de schilderijen is geloof ik waar het om gaat.
Sommigen noemen het de leegte, toch iets anders, vind ik.

Een geluidloos schilderij associëren met klanken, om vervolgens mijn landschappelijke stilte te realiseren.
Stilte, of de afwezigheid van geluid, maar dat is ook geluid, is verbonden aan landschap.

Waarom ik daar steeds weer op terecht kom? Waarschijnlijk is het omdat ik het ervaren daarvan in een werkelijk landschap zo belangrijk vind.

nh